Het is zeven uur en nog donker. Fris ook, dus dat worden extra laagjes vandaag. De dagen zijn weer korter. Na een mooie zomer is het ergens ook gezellig om weer naar binnen te gaan: kaarsjes aan, dekentje op de bank. Maar je merkt het ook. Minder energie, meer zin in zoet.
Veel van mijn vriendinnen hebben er last van. Ze zien als een berg op tegen het donkere seizoen, en dat snap ik heel goed. Toch is er zoveel aan te doen. En eerlijk gezegd kijk ik er zelf heel anders naar.
Ik ben dól op de herfst. Ik ben ook een herfst-type. Hele blanke huid, verbrand in no-time, en in de zomer heb ik het al snel te warm. Pas als het buiten afkoelt, kom ik tot leven. Dan gaat mijn bloed weer stromen. Dit is mijn lievelingsseizoen, en niet alleen om de kleuren en de dikke truien. Vooral om wat hij van binnen met me doet.
Wat is de herfst van je leven?
De herfst van je leven is de fase na je 45e of 50e: de tijd waarin je mag oogsten wat je jarenlang hebt gezaaid.
Waar de lente over groei gaat en de zomer over bloei, gaat de herfst over oogsten. De natuur haalt binnen wat er is gegroeid, laat los wat klaar is en maakt zich op voor rust.
Dat ritme zie ik ook terug in het leven zelf. De fase na je 45e of 50e heet niet voor niets de herfst van je leven. Misschien herken je het gevoel dat daar soms bij komt: alsof het mooiste achter je ligt en je nu vooral moet volhouden. Ik zie het precies andersom. Ik ben er zelf het bewijs van: op mijn 55e begon ik opnieuw. Daar schreef ik eerder over in Opnieuw beginnen na je 50e.
Je hebt jaren gezaaid. Kinderen grootgebracht, gewerkt, gezorgd, voor anderen klaargestaan, alles in volle vaart. En nu mag je ook oogsten.
Ik geloof sterk dat groeit waar je je aandacht op richt. Kijk je vooral naar wat er nog niet is, dan zie je steeds meer tekort. Kijk je naar wat je al hebt opgebouwd, dan groeit juist dat. Niet stoppen met dromen, zeker niet. Wel eerst even zien wat er al is.
Dus ik vraag het je eerlijk: wanneer heb je daar voor het laatst de tijd voor genomen?
Vijf manieren om op te laden in de herfst van je leven
Een deel gaat over het seizoen, een deel over de fase waarin je zit. Ze versterken elkaar.
1. Maak een oogstlijst
Pak een schrift, een kop thee en een kwartier waarin niemand iets van je wil. Schrijf op wat je hebt geoogst. De grote dingen, maar ook de kleine: dat gesprek dat je eindelijk aanging, die wandelingen die je volhield, die keer dat je nee zei.
Op mijn eigen lijst staan natuurlijk mijn kinderen bovenaan. En met net zoveel warmte mijn stiefzoon, zijn vriendin en hun kleine. Maar er staat nog iets op: de persoon die ik ben geworden. Van een onzeker, beetje verwaarloosd meisje naar de spil van mijn eigen familie. Dat is misschien wel mijn mooiste oogst.
Lees je lijst daarna nog één keer rustig terug en let op dat moment waarop je denkt: hé, dat heb ík gedaan. Daar gaat het om.
2. Pak het licht als het er is
Juist als de ochtenden donker beginnen, loont het om naar buiten te gaan zodra het licht is. Een wandeling in je lunchpauze, je koffie buiten in de zon, ook als daar een jas bij hoort. Het hoeft niet lang te duren. Een kwartier telt ook.
3. Geef je zin in zoet iets warms
Die trek in zoet is heel herkenbaar in dit seizoen. In plaats van ertegen te vechten, kun je hem ook iets geven wat bij de herfst past. Kaneel, vanille, appel, peer en warme kruiden geven dat troostende gevoel zonder dat je meteen naar de koektrommel grijpt.
Begin je dag met havermout met appel, walnoten en een snufje nootmuskaat, of met een smoothie van peer, havermout, kaneel en amandelmelk als je haast hebt. Voor tussendoor zijn warme appeltjes met rozijnen en specerijen heerlijk. Een pan pompoensoep met gember en kokosmelk is voor mij de ultieme herfstmaaltijd. En ’s avonds is warme melk met kurkuma een fijn ritueel op zich. Wil je er honing in? Roer die er pas door als de melk van het vuur is.
4. Kijk wat je mag laten vallen
Bomen doen het zonder drama. Wat ze niet meer nodig hebben, laten ze gewoon vallen. Voor ons is dat lastiger. Als je iets heel bewust probeert los te laten, voelt het vaak als een gevecht. Maar soms komt er een moment waarop het ineens vanzelfsprekend wordt.
Bij mij was dat mijn werk. Vijftien jaar lang heb ik er veel in gestoken, maar het was nooit echt mijn plek. Een gouden kooi: van buiten zag het er goed uit, maar gelukkig was ik er niet. Op mijn 55e heb ik het opgegeven. Nu, op mijn 59e, doe ik ander werk dat me veel meer voldoening geeft. En financieel ben ik er niet op achteruitgegaan.
Het hoeft bij jou niet meteen zo groot te zijn. Een verplichting die je ooit met plezier aannam en nu alleen nog uit gewoonte doet. Een avond die elke week meer kost dan hij oplevert. Een overtuiging als “eerst alles af, dan pas rust”. Kies er één. Eén blad is genoeg om mee te beginnen.
5. Vertraag, en vraag wat je nodig hebt
De donkere avonden nodigen uit om eerder naar bed te gaan, dus doe dat ook. Maak je ochtenden rustiger en plan minder op een dag, maar dan wel dingen die ertoe doen. Minder, maar beter.
En stel jezelf elke ochtend één vraag: wat heb ik vandaag nodig? Soms is het antwoord een wandeling, soms een uur niks, soms een goed gesprek met een vriendin. Je krijgt het niet altijd, maar je leert weer luisteren. Hoe vaker je het vraagt, hoe sneller het antwoord komt.
Wat wil jij in deze herfst laten groeien?
De kracht van de herfst zit niet in wat je moet doen, maar in wat je mag voelen. Oogsten en loslaten maakt ruimte. En in die ruimte komt vanzelf de vraag waar je je aandacht de komende tijd op wilt richten.
Daar hoef je geen groot plan voor te hebben. Ik gebruik er zelf een vision board voor. Niet als knutselproject en niet om groots te dromen, maar om mijn brein elke dag te laten zien waar mijn aandacht naartoe mag. In Vision Board Magic laat ik je zien hoe dat werkt. Eén middag, een paar beelden, en een mechanisme dat toch al in je brein zit.
